Yılın büyük bölümünde termometrelerin bir türlü düşmediği, güneşin adeta yakıp kavurduğu ülkeler var. Peki dünyanın en sıcak ülkeleri hangileri, neden hep aynı bölgeler bu listenin başında ve en sıcak ülkeyle en yüksek sıcaklık rekorunun neden farklı yerlerde olduğunu biliyor muydunuz? İşte cevabı.
Dünyanın en sıcak ülkesi hangisi?
Ülkeleri sıcaklığa göre sıralarken, tek tük görülen aşırı sıcaklara değil, yıllık ortalama sıcaklığa bakılır. Bu ölçüte göre zirvedeki isim, Batı Afrika'daki Burkina Faso'dur; ülkenin yıllık ortalama sıcaklığı yaklaşık 30 dereceye ulaşır. Hemen ardından komşusu Mali gelir. Aslında bu iki ülke birbirine o kadar yakındır ki, kullanılan veri kaynağına göre yer değiştirebilir; bu yüzden ikisini âdeta "ortak birinci" saymak daha doğrudur. Senegal de bu sıcak üçlüyü tamamlayacak kadar yakın bir ortalamaya sahiptir.
Dünyanın en sıcak ülkeleri (ilk sıralar)
Farklı kaynaklar sıralamayı biraz değiştirse de, listenin en üstünde hep aynı isimler yer alır. Yıllık ortalama sıcaklığa göre en sıcak ülkeler kabaca şöyledir:
- Burkina Faso (~30°C)
- Mali
- Senegal
- Cibuti
- Gambiya
- Moritanya
- Katar
- Birleşik Arap Emirlikleri
- Bahreyn
- Tropik ada ülkeleri (Tuvalu, Maldivler, Kiribati gibi)
Dikkat çeken şey, ilk onun yedi kadarının Afrika'da, özellikle de "Sahel" adı verilen bölgede yer almasıdır.
Bu ülkeler neden bu kadar sıcak?
Bu ülkelerin ortak noktası coğrafyalarıdır. Çoğu, ekvatora yakın enlemlerde bulunur; bu da güneş ışınlarının yıl boyunca neredeyse dik açıyla gelmesi demektir. Üstelik bu bölgelerde belirgin bir "serin kış" yaşanmaz, dolayısıyla yıllık ortalamayı aşağı çekecek bir soğuk mevsim yoktur. Sahra'nın hemen güneyindeki Sahel kuşağında yer alan Mali ve Burkina Faso gibi ülkeler ise denize kıyısı olmadığı için, denizin serinletici etkisinden de mahrumdur. Buna bir de Sahra'dan esen kuru ve kavurucu rüzgârlar ve az bulutlu, kurak bir iklim eklenince, ortaya yıl boyu süren bir sıcaklık çıkar. Körfez ülkeleri (Katar, BAE gibi) ise yazın 45 dereceyi aşan aşırı sıcaklarıyla dikkat çeker; ama görece ılıman kışları, yıllık ortalamalarını biraz düşürür.
Peki en yüksek sıcaklık rekoru nerede kırıldı?
İşte burada çok şaşırtıcı bir ayrıntı var. Dünyanın en sıcak ülkeleri Afrika'nın Sahel kuşağındayken, dünyada güvenilir biçimde ölçülmüş en yüksek hava sıcaklığı bambaşka bir yerde kayda geçti: Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Ölüm Vadisi (Death Valley). 1913 yılında burada tam 56,7 derece ölçüldü. Son yıllarda da yine Ölüm Vadisi ve Kuveyt gibi yerlerde 54 dereceyi aşan değerler kaydedildi.
Neden "en sıcak ülke" ile "en yüksek sıcaklık" farklı?
Bu iki kavramı karıştırmamak gerekir. "En sıcak ülke" sıralaması, bir ülkenin yıl boyu süren ortalama sıcaklığına bakar; yani istikrarlı, kesintisiz bir sıcaklığı ödüllendirir. Bu yüzden kışı bile sıcak olan Sahel ülkeleri öne çıkar. "En yüksek sıcaklık rekoru" ise tek bir günde, tek bir noktada ölçülen aşırı zirveyi ifade eder. Ölüm Vadisi gibi çöller yazın kısa süreliğine inanılmaz sıcaklara ulaşsa da, kışları serin geçtiği için ABD'nin yıllık ortalaması düşük kalır. Kısacası bir yer, "en sıcak an" rekorunu kırarken; başka bir ülke, "en sıcak yıl" unvanını taşıyabilir.
