Ahtapotlar, dünyanın en tuhaf ve en zeki canlılarından biri. O kadar sıra dışı özelliklere sahipler ki, bilim insanları bile onları "Dünya'daki en uzaylı canlı" diye tanımlıyor. Peki ahtapotların kaç kalbi var, kanları neden mavi ve gerçekten 9 beyinleri mi bulunuyor? İşte ahtapotlar hakkında bilmeniz gereken en ilginç bilgiler.
Ahtapotun neden 3 kalbi vardır?
Ahtapotların tam üç kalbi vardır. Bunlardan ikisi, "solungaç kalbi" olarak görev yapar ve kanı solungaçlara pompalayarak oksijenlenmesini sağlar. Üçüncü ve en büyük kalp ise bu oksijence zengin kanı vücudun geri kalanına dağıtır. İşin en şaşırtıcı yanı şu: Bu büyük kalp, ahtapot yüzmeye başladığında durur. İşte tam da bu yüzden ahtapotlar yüzmek yerine deniz tabanında sürünmeyi tercih eder; çünkü yüzmek onları çabucak yorar.
Ahtapotun kanı neden mavidir?
Bizim kanımız demir içeren hemoglobin sayesinde kırmızıdır. Ahtapotlarda ise oksijen taşıma işini bakır içeren "hemosiyanin" adlı bir molekül üstlenir. Bakır, oksijenle birleştiğinde kana mavi bir renk verir. Bu yapı, soğuk ve oksijeni az olan derin sularda yaşamaya olağanüstü uyum sağlar. Ancak hemosiyanin oksijeni biraz daha verimsiz taşıdığı için, ahtapotun üç kalbe ihtiyaç duymasının sebebi de aslında budur.
Ahtapotun gerçekten 9 beyni var mı?
Evet, bir anlamda öyle. Ahtapotun kafasında, yemek borusunu çevreleyen simit biçiminde merkezi bir beyni vardır. Ama hikâye burada bitmiyor: Sekiz kolunun her birinde de ayrı bir "mini beyin" bulunur. Yani bir merkezi ve sekiz kol beyniyle toplam dokuz beyinden söz edebiliriz. Ahtapotun yaklaşık 500 milyon nöronunun üçte ikisi, kafasında değil kollarındadır. Bu sayede her kol; dokunabilir, tat alabilir ve merkezi beyinden emir beklemeden kendi başına karar verebilir. Öyle ki bir ahtapotun kolu, bedeninden ayrıldıktan sonra bile bir süre uyarılara tepki vermeye devam eder.
Ahtapotlar ne kadar zekidir?
Ahtapotlar, omurgasız canlıların en zekisi kabul edilir. Kavanozların kapağını açabilir, labirentleri çözebilir, kapaklı kutulardan kaçabilir ve hatta barınmak için hindistan cevizi kabuğu gibi nesneleri alet olarak kullanabilirler. Her bir kolda yüzlerce vantuz bulunur ve bu vantuzların her biri hem tutmaya hem de dokunduğu yüzeyin "tadına bakmaya" yarar. Yani ahtapot, kelimenin tam anlamıyla dünyayı elleriyle tadar.
Ahtapotlar dar deliklerden nasıl geçebiliyor?
Ahtapotların vücudunda tek bir kemik bile yoktur. Bu yüzden inanılmaz derecede esnektirler. Vücutlarındaki tek sert kısım, gagalarıdır. Bu da şu anlama gelir: Bir ahtapot, gagasının sığabildiği her delikten geçebilir. Öyle ki basketbol topu büyüklüğündeki bir ahtapot, bozuk para büyüklüğünde bir delikten kendini sıkıştırarak geçebilir. Kaçmak istediklerinde ise arkalarında bıraktıkları mürekkep, düşmanlarının hem gözünü tahriş eder hem de koku alma duyusunu bozarak onları şaşkına çevirir.
Ahtapotlar ne kadar yaşar?
Tüm bu olağanüstü özelliklere rağmen ahtapotların ömrü şaşırtıcı derecede kısadır; çoğu türü yalnızca bir ila iki yıl yaşar. Üstelik üreme, onlar için âdeta bir veda törenidir. Dişi ahtapot, yumurtalarını koruduğu dönemde beslenmeyi bırakır ve yavrular çıktıktan kısa süre sonra hayatını kaybeder. Yani bu zeki canlılar, tüm zekâlarını ve yeteneklerini çok kısa bir ömre sığdırır. Belki de onları bu kadar etkileyici kılan da budur.
